wtorek, 07 luty 2017 15:30

Zaburzenia artykulacji spółgłosek u dzieci rozpoczynających naukę szkolną

NowoWydane - Oficyna Wydawnicza Impuls - Zaburzenia artykulacji spółgłosek u dzieci rozpoczynających naukę szkolną - Jeżewska-Krasnodębska Ewa NowoWydane - Oficyna Wydawnicza Impuls - Zaburzenia artykulacji spółgłosek u dzieci rozpoczynających naukę szkolną - Jeżewska-Krasnodębska Ewa Oficyna Wydawnicza Impuls - Zaburzenia artykulacji spółgłosek u dzieci rozpoczynających naukę szkolną - Jeżewska-Krasnodębska Ewa

Kup Tę Książkę

ISBN: 978-83-8095-154-9
Objętość: 214 s.
Oprawa: miękka
Format: B5
Rok wydania: 2017

Opis

Treść książki jest kontynuacją pierwszej pt. Przyczyny zaburzeń artykulacji zlokalizowane w układzie obwodowym, wydanej w Oficynie Wydawniczej "Impuls". W obydwu publikacjach są opisane przyczyny, patomechanizmy, objawy i rodzaje zaburzeń artykulacji oraz sposoby ich ­diagnozy.

Niniejsza książka składa się z pięciu części.

Pierwsza zawiera omówienie normy artykulacyjnej spółgłosek polskich najczęściej zaburzonych u dzieci rozpoczynających naukę szkolną. Normę wymawianiową Autorka przedstawiła w celu ustalenia podstaw teoretycznych, których jej badania dotyczą.

W części drugiej zaprezentowała stan badań nad artykulacją i jej zaburzeniami, rodzaje zaburzeń artykulacyjnych, a także przyjętą terminologię i klasyfikację dotyczącą zaburzeń mowy, w tym artykulacji.

W trzeciej Autorka opisała wybrane metodologiczne podstawy badań własnych nad zaburzeniami artykulacji spółgłosek u dzieci rozpoczynających naukę szkolną. Sformułowała problemy i pytania badawcze, a także hipotezy. Ponadto zaprezentowała metodę zbierania materiału badawczego i propozycję własnych narzędzi badawczych.

W części czwartej przedstawiła jakościowe i ilościowe wyniki badań nad zaburzeniami artykulacji, sprawnością aparatu artykulacyjnego, funkcjami fizjologicznymi w obrębie obwodowego narządu mowy, budową nasady, a także praktyczne wskazówki dotyczące prowadzenia diagnozy logopedycznej w odniesieniu do tych wyników.

Część piąta zawiera analizę porównawczą z uwzględnieniem rezultatów badań oraz dyskusję nad poglądami na temat zaburzeń artykulacji i jej przyczyn prezentowanych w literaturze przedmiotu.

W podsumowaniu zamieszczone zostały najważniejsze wyniki badań i wnioski praktyczne dotyczące diagnozy logopedycznej.

O wyborze tematyki zadecydowały potrzeby naukowe i długoletnia praktyka logopedyczna. Już na początku drogi zawodowej zauważyła, że proces diagnozy i terapii zaburzeń mowy dzieci wstępujących do szkoły jest ciągle nieusystematyzowany, a stan opieki logopedycznej w przedszkolach i szkołach podstawowych niewystarczający.

Autorka żywi nadzieję, że książka przyczyni się do głębszego i lepszego poznania trudności dzieci w zakresie artykulacji oraz pomoże logopedom w dokonywaniu wnikliwej diagnozy i właściwego planowania terapii. Chciałaby, aby zaprezentowane wyniki badań, rozwiązania diagnostyczne i uwagi okazały się przydatne w codziennej pracy z dziećmi mającymi zaburzenia mowy, służyły dydaktyce oraz przyczyniły się do poprawy stanu opieki logopedycznej w przedszkolach i szkołach podstawowych.

 

 

Spis treści

Wstęp        

Część 1
Norma artykulacyjna spółgłosek polskich w świetle literatury


1.    Norma językowa, kodyfikacja i kryteria poprawności językowej    

2.    Błąd językowy, błąd fonetyczny a zaburzenie artykulacji    

3.    Normatywna charakterystyka artykulacji spółgłosek najczęściej zaburzonych u dzieci rozpoczynających naukę szkolną 
3.1.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna [š, ž, č, …]
3.1.1.    Spiranty [š, ž]  
3.1.2.    Afrykaty [č,  …]       
3.1.3.    Akwizycja [š, ž, č, …]        29
3.2.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna [s, z, c, „]      
3.2.1.    Spiranty [s, z]       
3.2.2.    Afrykaty [c, „]       
3.2.3.    Akwizycja [s, z, c, „]       
3.3    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna [ś, ź, ć, †]     
3.3.1.    Spiranty [ś, ź]   
3.3.2.    Afrykaty [ć, †]  
3.3.3.    Akwizycja głosek [ś, ź, ć, †]     
3.4.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna głoski [r]     
3.4.1.    Akwizycja wibrantu [r]   
3.5.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna dźwięku [l]  
3.6.    Normatywna charakterystyka zwarto-wybuchowych obstruentów: [t, d], [p, b], [k, g]
3.6.1.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna [t, d] 
3.6.2.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna głosek [k, g] 
3.6.3.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna głosek [p, b]   
3.6.4.    Akwizycja zwarto-wybuchowych [t, d], [p, b], [k, g]  
3.7.    Normatywna charakterystyka artykulacyjno-akustyczna dźwięczności w języku polskim   

Część 2
Artykulacja i jej zaburzenia w świetle literatury przedmiotu


1.    Stan badań nad rozwojem artykulacji u dzieci

2.    Artykulacja, wymowa, ortofonia – poszukiwanie norm poprawnej wymowy 

3.    Zaburzenia artykulacji – poszukiwanie granic między wymową prawidłową a zaburzoną w literaturze przedmiotu 

4.    Dyslalia – próba zdefiniowania 

5.    Miejsce dyslalii w różnych klasyfikacjach zaburzeń mowy

6.    Najważniejsze logopedyczne typologie zaburzeń mowy 
6.1.    Klasyfikacja porządkująca postępowanie logopedyczne Stanisława Grabiasa 
6.2.    Projekt zestawienia form zaburzeń mowy Haliny Mierzejewskiej i Danuty Emiluty-Rozya 

7.    Podziały dyslalii  
7.1.    Klasyfikacje jakościowe 
7.2.    Klasyfikacje ilościowe  
7.3.    Klasyfikacje przyczynowe     

8.    Rodzaje zaburzeń artykulacji   
8.1.    Seplenienie – nieprawidłowa artykulacja głosek dentalizowanych  
8.1.1. Rodzaje sygmatyzmu właściwego 
8.1.2. Przyczyny sygmatyzmu 
8.2.    Rotacyzm – nieprawidłowa artykulacja głoski [r]
8.2.1. Rodzaje rotacyzmu właściwego 
8.2.2. Przyczyny rotacyzmu 
8.3.    Lambdacyzm – nieprawidłowa artykulacja głoski [l]
8.4.    Nieprawidłowa wymowa głosek [t, d, n]  
8.5.    Kappacyzm i gammacyzm – nieprawidłowa artykulacja głosek [k, g], [k’, g’] 
8.6.    Zaburzenia artykulacji spółgłosek [p, b, m], [p’, b’, m’]   
8.7. Zaburzenia artykulacji głosek [f, v], [f’, v’]  
8.8.    Ubezdźwięcznianie 
8.9.    Nosowanie 



Część 3
Wybrane elementy z metodologii badań własnych


1.    Przedmiot i cele badań

2.    Wybrane problemy i pytania badawcze 

3.    Metody i techniki badawcze 
3.1.    Metoda zbierania materiału do analizy zaburzeń artykulacji   
3.1.1.    Metoda badania artykulacji    
3.1.2.    Metoda analizy danych językowych  
3.2.    Metoda zbierania materiału do oceny biologicznych uwarunkowań mowy  

4.    Wybrane narzędzia badawcze do badania artykulacji i biologicznych uwarunkowań mowy

5.    Ocena artykulacji spółgłosek  
5.1.    Ocena i analiza artykulacji w próbie nazywanie
5.2.    Analiza artykulacji w próbie mowa spontaniczna  
5.3.    Analiza artykulacji w próbie powtarzanie 
5.4.    Kryteria i skale do oceny artykulacji 


6.    Ocena biologicznych uwarunkowań mowy  
6.1.    Orientacyjne badanie słuchu fonematycznego  
6.2.    Badanie kinestezji artykulacyjnej    
6.3.    Orientacyjna ocena słuchu fizycznego (fizjologicznego)   
6.4.    Ocena sprawności aparatu artykulacyjnego  
6.5.    Ocena budowy aparatu artykulacyjnego  
6.6.    Badanie czynności fizjologicznych w obrębie aparatu artykulacyjnego  


7.    Organizacja i przebieg badań  
7.1.    Dobór grupy badawczej 
7.2.    Procedura i kolejność zbierania materiału  
7.3.    Przebieg badań    


8.    Teren badań i charakterystyka grupy badawczej  



Część 4
Prezentacja wyników badań własnych


1.    Zaburzenia artykulacji spółgłosek z przyczyn obwodowych na tle innych zaburzeń mowy  

2.    Typologia zaburzeń mowy u dzieci rozpoczynających naukę szkolną 

3.    Formy dyslalii obwodowej w badanej grupie  

4.    Rodzaje zaburzeń artykulacji u dzieci 7-letnich   
4.1.    Sposoby nieprawidłowej realizacji dźwięków mowy w najczęstszych zaburzeniach artykulacji 
4.2.    Rodzaje deformacji spółgłosek w najczęstszych zaburzeniach artykulacji 
4.3.    Nasilenie deformacji w najczęściej występujących zaburzeniach artykulacji  

5.    Wyniki badania biologicznych uwarunkowań rozwoju mowy jako przyczyn zaburzeń artykulacji  

6.    Wyniki badania sprawności języka i warg u dzieci z zaburzeniami artykulacji z przyczyn obwodowych 


Część 5
Szczegółowa analiza porównawcza wyników badań własnych


1. Trudności w zakresie artykulacji spółgłosek dentalizowanych u dzieci rozpoczynających naukę szkolną 
1.1.    Substytucje głosek dentalizowanych
1.2.    Deformacje głosek dentalizowanych
1.3.    Zaburzenia artykulacji spółgłosek przedniojęzykowo-dziąsłowych [š, ž, č, …]   
1.3.1.    Substytucje spółgłosek przedniojęzykowo-dziąsłowych [š, ž, č, …] 
1.3.2.    Deformacje spółgłosek przedniojęzykowo-dziąsłowych [š, ž, č, …] 
1.3.2.1.    Dorsalność spółgłosek [š, ž, č, …]  
1.3.2.2.    Międzyzębowość spółgłosek [š, ž, č, …] 
1.3.2.3.    Lateralność spółgłosek [š, ž, č, …]   
1.3.2.4.    Wargowo-zębowość spółgłosek [š, ž, č, …]   
1.3.2.5.    Inne deformacje spółgłosek [š, ž, č,  …]  

1.4.    Zaburzenia artykulacji spółgłosek przedniojęzykowo-zębowych [s, z, c, „]  
1.4.1.    Substytucje spółgłosek przedniojęzykowo-zębowych [s, z, c, „]    
1.4.2.    Deformacje spółgłosek przedniojęzykowo-zębowych [s, z, c, „]   
1.4.2.1.    Międzyzębowość spółgłosek [s, z, c, „]   
1.4.2.2.    Lateralność spółgłosek [s, z, c, „]    
1.4.2.3.    Wargowo-zębowość głosek [s, z, c, „]   
1.4.2.4.    Przyzębowość głosek [s, z, c, „]    
1.4.2.5.    Inne deformacje głosek [s, z, c, „]   
1.5.    Zaburzenia artykulacji spółgłosek [ś, ź, ć, †] 
1.5.1.    Substytucje spółgłosek środkowojęzykowych prepalatalnych [ś, ź, ć,  †]  
1.5.2.    Deformacje spółgłosek środkowojęzykowych prepalatalnych [ś, ź, ć, †]    
1.5.2.1.    Międzyzębowość spółgłosek [ś, ź, ć,  †]
1.5.2.2.    Lateralność spółgłosek [ś, ź, ć, †]  
1.5.2.3.    Wargowo-zębowość spółgłosek [ś, ź, ć,  †]  


2.    Trudności w zakresie artykulacji spółgłoski [r] u dzieci rozpoczynających naukę
2.1.    Substytucje wibrantu [r]     
2.2.    Elizje wibrantu [r]   
2.3.    Deformacje wibrantu [r]     
2.3.1.    Języczkowość spółgłoski [r]        
2.3.2.    Podniebienność spółgłoski [r]        
2.3.3.    Gardłowość spółgłoski [r]       
2.3.4.    Międzyzębowość spółgłoski [r]      
2.3.5.    Laryngealność spółgłoski [r]       
2.3.6.    Lateralność spółgłoski [r]        
2.3.7.    Inne deformacje spółgłoski [r]   


3.    Trudności w zakresie artykulacji spółgłoski [l] u dzieci rozpoczynających naukę szkolną      
3.1.    Substytucje spółgłoski bocznej [l]       
3.2.    Deformacje spółgłoski bocznej [l]      
3.2.1.    Dorsalność spółgłoski [l]        182
3.2.2.    Międzyzębowość spółgłoski [l]      
3.2.3.    Niesymetryczność spółgłoski [l]        

4.    Trudności w zakresie artykulacji spółgłosek [t, d, n] u dzieci rozpoczynających naukę szkolną 

4.1.    Substytucje spółgłosek przedniojęzykowo-zębowych [t, d, n]   
4.2.    Deformacje spółgłosek przedniojęzykowo-zębowych [t, d, n]
4.2.1.    Międzyzębowość spółgłosek [t, d, n] 
4.2.2.    Dorsalność spółgłosek [t, d, n]  


5.    Trudności w zakresie artykulacji spółgłosek dwuwargowych i [p’, b’, m’] u dzieci rozpoczynających naukę szkolną  


6.    Trudności w zakresie artykulacji spółgłosek wargowo-zębowychi [f’, v’] u dzieci rozpoczynających naukę szkolną 


7.    Trudności w zakresie artykulacji spółgłosek tylnojęzykowych [k, g, x] i [k’, g’, x’] u dzieci rozpoczynających naukę szkolną  


8.    Trudności w zakresie artykulacji spółgłosek dźwięcznych u dzieci rozpoczynających naukę szkolną  

9.    Zjawisko nosowania u dzieci rozpoczynających naukę szkolną 

Podsumowanie wyników badań oraz praktyczne rady dotyczące diagnozy logopedycznej   

Bibliografia    

Spis tabel, diagramów i wykresów  

 

Oficyna Wydawnicza Impuls

ul. Fatimska 53 b
31-831 Kraków

www.impulsoficyna.com.pl